در صورت تقيّد و تعيّن ، مستلزم تعيّن در متجلى و خالق شود - تعالى اللّه عن ذلك - . پس تجلى ذاتى حق و نور ظهورى جمال جميل مطلق ، همين فيض مطلق و مشيت اشراقيّه است و اين همان نور است ، به حسب اين بيان و احتمال كه در اين حديث مىفرمايد : « إنَّ اللّهَ خَلَقَ الْعَقْلَ وَ هُوَ أوَّلُ خَلْقٍ مِنَ الرُّوْحانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ الْعَرْشِ مِنْ نُوْرِهِ » ؛ أي من نوره الإشراقي و فيضه المنبسط الإطلاقي . و به اين بيان ، رفع شبهه‌اى كه به حديث شريف « خَلَقَ اللّهُ الْمَشِيئَةَ بِنَفْسِها » وارد شده است ، مىشود و محتاج به توجيه بعيد محقق عظيم الشأن « [ مير ] داماد » « 1 » - نَضَّر اللّه وجهه - و تأويل غريب « 2 » محقق بزرگوار « فيض » « 3 » و تأويل

--> ( 1 ) - مير محمّد مدعوّ به باقر بن شمس الدين محمّد استرآبادى ، مشهور به مير داماد كه از أجلّهء حكماء و اعاظم فلاسفه اسلام است . وى دخترزاده فقيه مُتبحّر محقّق كركى بوده و در استرآباد تولّد يافته و در اصفهان سكنى گزيد . وى علاوه بر تبحّر فوق العاده در حكمت ، در حلّ بسيارى از مشكلات فقهى و روائى نظير نداشت . با همهء عُلوّ مرتبت علمى ، در زهد و تقوى و عبادت و توجّه به وظائف مقرّره دينى از نوادر بوده است . او را مُصنّفاتى ارزشمند مىباشد كه از آن ميان كتابهاى : القَبَسات ، الايقاضات ، الرواشح السماويّة ، تعليقه بر اصول كافى و الافق المُبين ، مشهورتر هستند . وى در سال 1040 هجرى در بين راه كربلا و نجف ، رخت جان به سراى باقى كشيد و در ارض مقدّس نجف به خاك سپرده شد . ( ريحانة الأدب ، ج 6 ، ص 56 ) . ( 2 ) - الوافى ، ج 1 ، ص 458 ، باب 44 از صفات أفعال ، ذيل حديث 371 . ( 3 ) - مولى محمّد مدعوّ به محسن بن شاه مرتضى مشهور به مولى محسن فيض كاشانى . وى عالمى فاضل ، محدّثى محقّق ، حكيمى متألّه و عارفى كامل و از اعاظم علماى اماميّه و صاحب تأليفات بسيار بوده است . مرحوم فيض از أجلّه شاگردان مولى صدرا شيرازى و داماد او بوده ، و در سال 1091 هجرى در كاشان ديده از جهان فرو بسته و در همان جا به خاك سپرده شده است . مشهورترين تأليفات او عبارتند از : الوافى ، علم اليقين ، عين اليقين ، المحجَّة البيضاء ، الحقائق خلاصة الأذكار و كلمات مكنونه . ( الكُنى و الألقاب ، ج 3 ، ص 39 ) .